تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - تات شناسی
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

تات شناسی

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:سه شنبه 29 اردیبهشت 1394-05:26 ب.ظ




زبان تاتی از زبان‌های ایرانی شاخه شمال‌غربی و بازمانده یکی از گویش های مادی هستند. گویش‌های این زبان روزگاری از شمال ارس تا سمنان گسترده بود ولی امروزه با ترک‌زبان و فارس‌زبان شدن بخشی از شمال‌غربی ایران تنها جزیره‌هایی از گویشهای تاتی در منطقه بجا مانده است.

بزرگترین این جزیره‌ها در شهرستان تاکستان ( استان قزوین )دیده می‌شود. تاتی تاکستان یکی از کهن‌ترین زبان‌های ایرانی است که از دیدگاه زبان شناسی، ارزش ویژه‌ای دارد. بیشترین آمار جمعیتی تات‌های ایران متعلق به پنج شهرستان کهن کرج، ساوجبلاغ، طالقان، تاکستان و بوئین‌زهرا می باشد. تاکنون هیچ آمار رسمی در مورد تات‌های این پنج منطقه ارائه نشده است.

تات‌های این منطقه که به تات‌های جنوب شهرت یافته اند، در شهرها و روستاهای زیر زندگی می‌کنند:

- در استان تهران، شهرستان کرج در گذشته نه چندان دور، البته اطراف آن روستاهای جاده کرج به چالوس، کلاک، سرحدآباد، اشتهارد، بیلقان، آتشگاه، هلجرد، سیاهکلان، ده مصباح قدیم و ... تات زبان اند.

- در استان تهران، شهرستان ساوجبلاغ روستاهای بالای جاده که اکثراً کوهستانی است. مانند: سنج، برغان، سفیداران، سیرود، کوشک زر، آردهه، اغشت، سیباندره، بانوصحرا، فشند، ولیان، کله رود، اسکولدره، آجین دوجین، عالم زمین، خوروین و عالم زمین و... تات زبان اند.

-در استان تهران، بخش طالقان بغیر از روستاهای گته ده، ناریان، دیزان، گراب، اسکان و ده در بالا طالقان به زبان مازنی (مازندارنی) و روستای میناوند در پایین طالقان ترک زبانند و روستاهای دیگر مانند تکیه ناوه، اورازان، خچیره، نساء علیا، نساء سفلی، گوران، گلینک، میر، جویستان، حسنجون و ... تات زبان اند.

-در شهرستان تاکستان، شهر تاکستان و در بخش اسفرورین،شهر اسفرورین و روستای قرقسین، تات زبان اند.

-در شهرستان بوئین زهرا، شهرهای شال و دانسفهان و روستاهای خیارج, خوزنین, خروزان, ابراهیم‌آباد و سگزآباد و … تات زبان اند.

- تاتهای خلخال، جیرنده، کلور، طارم، عنبران، میناباد، میرزانق، کلش، سروآباد، پیله‌زیر، پیله‌رود، جید، لرد، شاهرود، تولش، عنبران علیا، لنکران و ماسالی جمهوری آذربایجان.

به طور کلی زنجیره مناطق تات‌نشین از شهر تاکستان شروع شده و به سمت جنوب و جنوب شرقی ادامه می‌‌یابد و در نهایت در شهرستان بوئین زهرا به روستای تاریخی سگزآباد پایان می‌یابد.

-  در استان مرکزی (منطقه وفس) نیز روستاهای وفس، چهرقان، گورچان و فرک به زبان تاتی صحبت می‌‌نمایند. این روستاها به فاصله 100 تا 120 کیلومتری شهر اراک و در شمالی‌ترین نقطه استان مرکزی واقع شده اند. مناطق کوهستانی و خوش آب و هوا و شغل مردم روستاها کشاورزی، باغداری و دامداری است که به دلیل مواجه شدن با کمبود آب و عدم توجه مسئولین به نیاز مردم و نیروهای انسانی جوان، به شدت روستاها خالی از سکنه می‌‌شوند و در شهرهای مانند تهران، قم، اراک، کرج، ساوجبلاغ، طالقان و ... سکونت می‌‌نمایند.

در این میان از مهمترین و دست نخورده‌ترین گویش تاتی یعنی گویش اشتهاردی که در شهرستان کرج  قرار دارد ،نام برده نشد. حال آنکه طبق کتاب تات نشینهای بلوک زهرا نوشته جلال آل احمد این گویش شاید خالص ترین گویش زبان تاتی باشد. چون منطقه اشتهارد که در سر راه کرج به بویین زهرا در 80 کیلومتری کرج و 25 کیلومتری بویین زهرا قرار دارد به علت خشکی و کمی آب از دستبرد کوچ نشینهای ترک در امان بوده و مردم آن همچنان زبان قدیم خود را حفظ کرده اند.

گویش وفسی یکی از زیر شاخه های زبان مادی ( تاتی ) می باشد و با  قدمتی 3000 ساله. گویش وفسی جزو زبان های شمال غربی ایران می باشد. زبان های شمال غربی ایران، خود به هفت زیر گروه اصلی و تعدادی گروه فرعی تقسیم می شود که گویش وفسی جزو زیر مجموعه « تاتی » قرار می گیرد.

برای مطالعه و تحقیق بر روی گویش وفسی، لازمست که با گروه اصلی « زبان های تاتی» بیشتر آشنا شویم. خوشبختانه تا کنون تحقیقات و مطالعات بسیار زیادی بر روی زبان های تاتی(مادی) توسط محققان داخلی و خارجی انجام شده است که می تواند منبع بسیار خوبی برای علاقه مندان به گویش تاتی و وفسی باشد و خوشحالی بیشتر از این بابت که پروفسور دونالد استیلو آلمانی مطالعاتی را مشترکاً بر روی زبان تاتی و گویش وفسی انجام داده است.


پروفسور دونالد استیلو :

درباره گویش اراکی(عراقی) باید گفت که قبل از پیدایش شهر فعلی اراک، در نقاط مختلف این استان، لهجه های متفاوتی وجود داشت؛ از جمله گویش « تاتی » در منطقه وفس، لهجه مردم شرا (چرّا) و کزاز و سربند، که هر کدام در صورت و آوا تفاوتهایی با هم داشته و دارند.
 پس از بقای شهر اراک و مهاجرت و اسکان گروه های مردمی با لهجه‌های متفاوت در این ناحیه، یک ترکیب خاصی از لهجه های مختلف به وجود آمد که تا پیش از پیدایش رادیو، سینما و تلویزیون متداول بود، اما با پیدایش رسانه های گروهی و تسلط زبان (لفظ قلم) با لهجه تهرانی و زبان رسمی دولتی، گویش محلی کم کم فراموش گردید و اینک مردم اراک تا حدی بدون لهجه بوده و کتابی یا تهرانی سخن می گویند.
ولی در روستاهای اطراف و خود شهر محاوره پیرمردان و پیر زنان همان لهجه قدیمی می باشد که بیشتر لغات و الفاظ ریشه در زبان اوستایی و پهلوی دارد،ولی امروزه در حال نابودی و از بین رفتن است و ضرورت دارد برای حفظ و نگهداری واژه های اصیل و سره قدیمی به روستاها و در بین عشایر رفته و به جستجوی آن پرداخت، تا براین گنجینه ادب دست یافت.


متن لاتین و ترجمه ذیل از مقاله پروفسور دونالد استیلو آلمانی، انتخاب شده است.

Vafsi in Tafresh area

In the Tafresh area there are four languages whose interrelationships or further affiliations to other groups of NWI (Northwest Iranian) have never been defined

 

Vafsi, a seemingly mixed language (spoken in four villages) with features of both the Tatic and the Central Plateau groups, with a heavy overlay of some form of Kurdic; it does not, however, look to be a normal transitional language between any of these groups but rather a later mixture of all three groups, probably due to population movements and language switching

 

Tafreshi

Ashtiani

Amorei

 

در ناحیه تفرش، چهار زبان وجود دارد که ارتباط متقابل یا وابستگی آنها به سایر گروه های زبانی شمال غربی ایران، قابل تعریف و تعیین نمی باشد:

وفسی، ظاهراً زبانی مرکب و مخلوط است ( در چهار روستا صحبت می شود) که ویژگی هایی مشترک از دو گروه زبانی تاتی و فلات مرکزی دارد. همچنین این زبان به مقدار زیادی تحت تاثیر گونه هایی از زبان کردی قرار گرفته است؛ به نظر نمی رسد که زبان وفسی، یک زبان انتقالی معمولی از این سه گروه زبانی ( تاتی، فلات مرکزی و کردی) باشد بلکه بیشتر می توان گفت که ترکیب و مخلوطی از این سه گروه است که احتمالاً در نتیجه ی حرکت جمعیت و تغییر زبان حاصل شده است.

تفرشی

آشتیانی

آمره ای

پروفسور استیلو در این مقاله به شرح و توضیح زبان های شمال غربی ایران می پردازد و آنها را به ۷ گروه اصلی و ۲ گروه فرعی تقسیم می کند.

هفت گروه اصلی عبارتند از: تاتی، کردی، گورانی، زازکی / دیملی، کاسپین، فلات مرکزی و بلوچی.

دو گروه فرعی عبارتند از: ۱) زبان های ناحیه تفرش ۲) زبان های ناحیه سمنان.

ایشان، زبان وفسی را، هم به صورت زیر شاخه ای از زبان تاتی مطرح کرده است(زبان وفسی فرمی غیر عادی از گویش تاتی است) و هم آن را به صورت زبانی مستقل جزو زبان های ناحیه تفرش تقسیم بندی نموده است.

-- بررسی تاریخی واژه تات

 بررسی تاریخی واژه تات به چند جهت دارای اهمیت است :

1- بیـانگـر معنای متفاوت تات در ادوار تاریخی گوناگون است .

2- سیر تاریخی پیشرفت زبان ترکی از غرب به شرق، بویژه در زمان صفویه و بعد از آن نشان می دهد .

3- مشخص می کند که زبان تاتی کنونی با لهجه های متفاوت، زبان مشترک ایالت آذربایجان و ایران بوده است .

4- بیانگر زیر بنای مشترک زبانهای ایرانی در قلمرو ایران بزرگ است که بقـایـای جزیــره های زبان تاتی آذربایجان و زنجان و مناطق غرب،گواه آن است .

5- به معرفــی تاریخـی یکی از اصیل ترین زبانهای ایران می پردازد و علاوه بر معرفی زبان تاتی، به معرفی مردمی می پردازد که به این زبان سخن می گویند .

 واژه « تات» از دو منشاء زبانی به مــا رسیده است:

یکی زبـــــــان فارســی باستـان ودیگر زبان ترکی.

تات در زبان باستان به صورت پسوند استفاده می شده است، اما تات در زبان ترکی به معنی خارجی یا بیگانه می باشد. 
پس از حضــور ترکـان در سرزمین های شرق ایران، به ایرانیان تحت سلطه ترک ها ، تات  گفتند.  اگر چه با تسلط بیشتر  ترک ها  تات معنی وسعیتری به خود گرفت. تـا اینکـه  در دوره  اقتدار تـرک ها در ایران، معادل ایرانیان شد . اما مردم ایران با استعداد فرهنگی و پیشینه تاریخی ای که داشتنــد  معنــی تات را از مفهوم  بیگانــه و خارجی به معنی ایرانی و اهل قلم تغییر دادند .بطوریکه در دوره صفویه، جامعه ایران به دو گروه اهل شمشیر (ترک ها ) و اهل قلم (تاتها وتاجیک )تقسیم شده بود.

اگر چه تات و تاجیک  و هیئت های متفاوت  آن در مورد ایرانیان بکار می رفت، ولی نمی توان گفت که معنی تات و تاجیک  کاملاً برابر بوده  است . زیرا معنایی که فرهنگ و لغت های ترکی و مفاهیمی که سفرنامه نویسان  اروپایی  از این دو واژه داده اند و همچنین سکوت فارسی نویسان ایرانی، در مورد استفاده از واژه تات جملگی شواهد و دلایلی هستند که اندکی  تفاوت درمعنی و مفهوم این دو واژه را نشان می دهند و احتمالاً واژه تات نسبت به تاجیک  از نظر معنی و مفهوم منفی تر بوده است  و به همین جهت است که در متـون گذشتـه  فارسـی، فقط در پنج مورد از واژه تات استفاده نموده اند و بطور یقین دو مــورد آن نیــز بخاطـر ضــرورت شعـری بوده است . ولـی واژه  تاجیک را  بطـور متعـدد و در متــون گوناگون فارسی می توان دید .

به هر حال با سقوط صفویه و به مرور زمان، این مرزبندی جامعه ایران- تات ها (تاجیک ها) و ترک ها - از بیـن  رفت و زبان  مـردم  هرمنطقه را نیز بنام همان ایالت یا منطقه  نامیدند مانند : لری،گیلکی، تالشی، مازندرانی،کردی، مشهدی و.... در حالی که زبان شهرهای بزرگ شمال غرب ایران به ترکی تغییر یافته بود . البته این تغییر زبان بصورت تدریجی و از زمان سلجوقیان تاپایان حکومت صفویه انجام گرفته است. اما نیم زبانهای شمال غرب ایران که در روستاها و آبادی های پراکنده متداول بود ،به نام زبان تاتی در بعضی مناطق  به نام همان روستاها- مثل هرزنی و... خوانده شدند.

 م. دیاکونوف روسی نویسنده ی کتاب  تاریخ ماد  در مورد این زبان چنین می نویسد :

تاتی مانند تالشی و مازندرانی وگیلکی از بقایای زبان هنداروپایی است که در ابتدا ، زبان ماد شرقی بوده است  و با اینکه در لهجه های مزبور از لحاظ منشاء لغوی سهم فارسی فوق العاده زیاد است. ولی این زبان کاملاً مبنا و مایه مادی خود را حفظ کرده است .
 درشصت سال  اخیر در ایران نیز پژوهش هایی برای شناساندن این زبانهای ایرانی انجام گرفته است .
 
دکتر احمد کسروی ، اولین کسی بود که در این زمینه اقدام نمود . او این نیم زبانهای پراکنده شمال غربی ایران را « آذری » خـوانــد  و دیگــران نیــز بنام های تاتــی، هرزنی، مادی، تالشی، کردی و..... از آن یاد کرده اند.

بنابر این « تات » واژه ای است ترکی، که در ابتدا به مردم غیر ترک درمناطــق ترک نشین گفته می شد، سپس به تمام ایرانیـــان اطـــلاق شد .
اکنــون نیز به بقایای نیم زبان های غربی ایران  عمدتا « تاتی » و به مــردمی که به این زبـــان  سخــن می گویند « تات » می نامند .


 پیترودلاواله جهانگرد  انگلیسی، قشون شاه عباس را چنین توصیف می کند:

قشون ایران مرکب از چهار دسته است که به ترتیب اهمیت از پایین ترین آنها یعنی تفنگچیان که شاه چندی پیش به توصیه آنتونی شرلی انگلیسی به تشکیل آن همت گماشت، شروع می کنم .

تفنگچیان از نژاد اصیل ایرانی هستند که مسکن و ماوای آنها در شهــرها و دهات است و چون در تمام سـال حقــوق می گیرند ،مجبورند هروقت به وجود آنها  احتیاج باشد فوراً به خدمت حاضر شوند.
نجیب زادگان یعنی قزلباش ها وارد این دسته نمی شوند. درحقیقت افراد آن را فقط رعیت ها تشکیل می دهند .به رعیــت لفظ «  تات » نیــز اطـلاق می شـود. در فارسی وقتی تات می گویند منظور این است که طرف از طبقه نجبا (قزلباش) نیست !؟
ولی در حقیقت آنان اصیل تر از قزلباشها هستند، زیرا دسته اخیرالذکر فقط از زمان شاه اسماعیل صوفی  به بعد خود را به زور اسلحه تحمیل کرده اند و درحالی که تات ها  ایرانـــی الاصل هستنــد  و ساکنیــن واقعـــی این  سرزمین را تشکیـل می دهند و خیلی از بزرگان و ثروتمندان و بعضی میرزاها و بطــور کلی کسانی که به دلایلی جزء سپاهیان منظم نیستند ویا مشـاغل درباری و دولتی ندارند، در طبقه بندی از « تات ها» محسوب می شوند. تفنگچیان نیز جزو همین طبقه « تات » هستند و معمولاً از آبادیها و دهات آمده اند.

درمیان تفنگچیان، مازندرانی ها خود را ممتاز و مشخص ساخته اند و آنان بودند که دوسال پیش در ارمنستان برخلاف میل شاه از قلعه ایروان  دفاع کردند و محمد پاشا سردار ترک را که با دویست و حتی سیصد هزار نفر حمله کرده بود ، بعد از چند روز جنگ و ستیز شکست دادند .
عده تفنگچیان قوای ایران فعلاً قریب بیست هزار نفر است و چون آنان از « تاتها » هستند تاج قزلباش بر سر ندارند و عمامه ای ساده می بندند .

پیترودلاواله درجای دیگر می نویسد :

امروز اتکای او (شاه عباس ) به تفنگچیان تات  ومخصوصاً غلامانی است که روز به روز  بر قدرتشان اضافه می شود و به مقام های بلند گماشته می شوند ...شاه تقریباً تمام وزراء و منشیان  وسایر صاحب منصبان را ازمیان «تات ها» انتخاب می کند و مشاغل نظامی را در دست غلامان یا فرزندان آنها متمرکز کرده است.

 انگلبرت کمپفر  هم در فصل یازدهم سفرنامه خود می نویسد  :

 « زبان رایج دربار ایران ، ترکی است که زبان مادری سلسله صفویه است و این زبان با زبان مردم عادی مملکت تفاوت دارد .»

درمبحث «قشون ایران و فرمانده آن » چنین می نگارد:

... این کلاه خاص صوفیان صفوی باعث شد که آنها از طرف ترک ها « قزلباش» نامیده شوند ،یعنی کسانی که سر سرخ دارند.
درست است که ترک ها با بکاربردن این لفظ دشنامی رادر نظر داشتند اما قزلباش ها این نام را مایه افتخــار دانستند . بدین ترتیـب قزلباش ها سخت برخود می بالند و به مردم بومی این سرزمین کــه آنهــا را تاجیک یا  تازیک و یا بطـور کلی « تات » می نامند به دیده تحقیر می نگرند .

تفنگچیان، تنفگچی لر آقاسی (فرمانده  تفنگچیان ) که به قــوایی مـرکب از دهقانــان و پیشه وران ایران فرماندهی دارد، در قشون ایران دارای رتبه سوم است .

و   در   سفرنامه سانسون چنین آمده است :

این کلاه (تاج) بسیــار مـورد احتـرام همـه می باشد زیرا می گویند که این کلاه به دوازده امام اختصاص دارد . تمام خان ها  و قزلباش ها در روز های سلام و تشریفات این کلاه را بر سر می گذارند .

ولی « تاتها » که کشوری  هستند ، نمی توانند این کلاه را بر سر بگذارند. همچنین اعتمادالدوله فعلی نیز که از خوانین  لشگری نیست ،این کلاه را برسر نمی گذارند.

تات ها بومی های محلی ایران هستند و  قزلباشها که به معنی « طلا سران » یا سرخ کلاهان یا سرخ سران می باشند ، لشگــری هستند . قـزلباش ها از سلسلـه غلامان می باشند.یعنی در اصل غلام بوده اند یا از ملت هایی هستند که به ایران پناهنده شده اند . بسیاری از قزلباشها از دمشق و هنگری  به ایران آمده اند.

قابل ذکر است که شاهسونها وسایر ایلات ترک زبان آذربایجان، شهرنشینان و روستاییان را « تات » می نامند . شهرنشین هــا یا به قــول شاهســون ها « تات ها »‌ که جز خــوردن وخوابیــدن و اندوختــن کاری نداشتنــد . ...
شعر بسیار معروفی که یک شاعر گمنام  اهل   قره درویش به اسم غفار سالها پیش سروده، مناظره ای است بین شاهسون و تات،که تات شاهسون را به اسکان و آسایش در شهر وخانه دعوت می کند و شاهســون از نعمت و برکت و لذت چادرنشینی دفاع می کند و شهرنشینی را نمی پسندد .

تات ددی ای شاهسون گل بو کوچماقدان اوتان
 استراحت اوتور میندار سوایچماقدان اوتان

 تات گفت : ای شاهسون بیا و از کوچ بگذر  -  بیا و ساکن شو و از خوردن آب آلوده راحت باش .

در این مناظـره تات و شاهســون، دو نکته بنیــــادی جلب  نظر می کند:

نخست تات نام کردن شهری و روستایی، از جانب شاهسون است .

این اصطلاح  همان معنی ومفهوم هفتصد سال پیش را به یاد می آورد  که ابوحیان اندلسی  درکتاب « الادراک للسان الاتراک »‌و مولف « تحفه الزکیه فی اللغه الترکیه »، واژه «طیت» و«طاط» را شهرنشین و کشاورز معنی کرده اند .

دوم، پرهیز چادر نشینان  به ویژه ترکان از شهرنشینی است که این خود از اختلافات  لهجه ترک و تات  و ناهماهنگــی شهــری و  روستایــی خبـر می دهد .
این دو نکته  ضرب المثل معروف ترکی را به یاد می آورد که می گوید :

« تورکه شهرایچی زندان گلیر»    یعنی  داخل شهر برای ترک به زندان می ماند.

از مثل و مناظره که بگذریم و به ابزار آلات  کشاورزان آذربایجانی امروزی   به دقت نظر افکنیم:

می بینیم که در همـــه این  ابزارآلات، آنان از واژه ها و اسامـی گذشته یعنی  « تات = فارسی زبانان » هستند.

 همانند :

کدخدا ،  ورزیار ،  رشبر(رنجبر) ،  باغبان ،  میرآو ،  چوپان ،   چودار ، پادار ،  رمی ،  شخم ،  تخم ، گاوآهن ، جوت(جفت) ،  خرمن ،  خرمنگاه ،  شنه (شانه) ،‌ جرجر ،  جوال ،  باغ ،  باغچه ،  میشه(بیشه ) ، بستان، بیل ،  بیلچه ،  دن آو ،  خاک آو ،  شورآو  ، کوشن ،  ورزن ،  چمن ،  سنبل   و...

جلال آل احمد  می نویسد:

گرچه دهات دیگر بلوک زهرا (که اغلب در آنها بوده ام و مطالعات کلی کرده ام ) مـردم به ترکـی حـرف می زنند ولی مثلاً در  « خوتان » و « ماشگین » و « چیسگین » ادوات زراعت و کشاورزی و اصلاحات خاص آن هنوز به زبان « تاتی » است.

 بهرحال تات ها  یک تیره ایرانی هستند که عمدتاً در کنــاره های غــربی دریای خزر و آذربایجان شرقی زندگی می کنند، زبانی و گویشی که تات ها بدان سخن می گویند ، در زمانهای دیرین گسترش بسیاری داشته است، شواهد عینی و پژوهش هایی که انجام گرفته است ، نشان می دهد زمانی همــه مــردم آذربایجان، قزوین و طارمات را در بر می گرفته، همانطور که گفته شد  بعدها با اشاعه زبان ترکی، تاتی کم کم از میان برداشته شد و تنها ساکنین چندین آبادی در جای جای این سرزمین کهن و کشور پهناور  این زبان را نگهداری و تا به امروز حفظ نموده اند .

از شمار تات های کنونـــــی آمار دقیقــــی در دســـــت نیست ولی امروزه بصورت جزیره های کوچک در  جاهای مختلف کشور بزرگ ایران سکونت دارند .
در  استان زنجان  ، شاهرود خلخال ، چندین آبادی در  رودبار گیلان ،  شال ،  اسفرورین  ،آبادی های دیگری در  قزوین و تاکستان ، هرزند ، کرینگان ، گلین قیه درمرند ، زنور ،حسنو  در قره داغ ، چند روستا در بجنورد و توده های  زیادی  به شکل پراکنده در کرج،  شهرقدس، اشتهارد، طالقان، ساوجبلاغ، اسلامشهر و دیگر شهرهای ایران و همچنین بخشی از ساکنان شبه جزیره آبشوران، سوراخانی، بالاخانی، باکو، نواحی شماخی ،کربا ، قوناخ کند ،دیوچی ، خیزی و دیگر بخش های آذربایجان شوروی سابق و همچنین ناحیه دربند و برخی دیگر از نواحی داغستان و کایتاکو و طبسران در شوروی سابق نیز تات نشین هستند.

بنابه آمار مندرج به سال1362 خورشیدی در شوروی سابق عده تات ها در آن کشور قریب به یازده هزار نفر بوده است . این درحالی است که در ایران به مراتب بیشتر بوده اند. زیرا تنها در آبادی های اسبو، اسکستان، درو، کلـور، شال، دیز، لــرد، کـرن، گیلـوان و شاهـــرود خلخال بدون در نظر گرفتن سایر نقاط تات نشین ها قریب به چهل هزار نفر  به زبان تاتی در سال 1353 خورشیدی  سخن می گفتند.

شایان ذکر است پژوهشگران ایرانی تاکنون فرصت انــدکی را صرف پرداختن به زبان و فرهنگ مردم تات نموده اند.
 احمد کسروی  ضمن پژوهشی مفصل درباره آذری، زبان آذربایجانی ها در روزگار پیش از استیلای اقوام ترک، تاتی امروزی را بعنوان واپسین یادگار آن زبان به روشنی شناسانیده و می نویسد:

«آذری به یکباره از آذربایجان ناپدید نگشته است و هنوز درچندین نقطه   میان خود بومیان به آن زبان سخن گفته می شود و آنچه ما می دانیم یکی از آن جاها هرزند و گلین قیه از پیرامون مرند و دیگری زنور و حسنو در قره داغ وخلخال است...  چنانکه شنیده ایم در لیقوان و آن پیرامون تا  شصت- هفتاد سال پیش آن را می شناخته اند ودرباره خاندان ها گفتگو می شده، ولی سپس ناپدید گردیده».

 معرفی منابع جهت آگاهی بیشتر از زبان و فرهنگ تاتی:
 
1- آذری ها یا زبان باستان آذربایجان  -  احمــد کسـروی
2-گویــش آذری  - انارجانی
3 -هرزند و کرینگان خلخال یک لهجه ی آذری  - عبدالعلی کارنگ
4- زبان دیرین آذربایجان - منوچهر مرتضوی
5- چند مقاله کوتاه از احسان یار شاطر
6-آثاری از یحیی ذکاء و رحیم ملک زاده
................

در کشور شوروی کارهای چشمگیری درباره زبان و فرهنگ تاتی انجام پذیرفته، چنانکه حتی تاتی زبانهای آن کشور برای خود خط و کتابت ویژه ای داشته و دارند
در ظرف چهل پنجاه سال اخیر کتب و تالیفات بالنسبه فراوانی به زبان تاتی منتشر شده، از جمله میتوان افسانه های خ- داداش اف را نام برد . در سال1940 مجموعه ای از فرهنگ عامه تاتی چاپ و منتشر شده است.
از پیشینه تاریخی و سیر تکوینی تاتی هنوز آگهی چندانی در دست نیست.

 دکتر احمد کسروی در کتاب آذری یا زبان باستان آذربایجان ، زبان مردم آن دیار را تا پیش از ورود ترکان به آن نقاط، و اشاعه زبان و فــرهنگ مسلط ترکــی، آذری نامیــده است و تاتی کنـونـی را ادامه و  بازمانده  آذری معرفی نموده است، و این بیانگر آن است که اکثر آذری های ترک کنونی، تاتهای ترک شده هستند.


تاتی در واقع همان زبان پهلوی است که در اثر گذر زمان و حوادث روزگار تاتی نامیده شد .لکن تاتی امروز هم مثل اکثر زبانهای دیگر معجونی است که  از زبانهای گوناگون تشکیل شده است.

 - ادبیات تات :

 حوزه ادبیات تات با در نظر گرفتن اشعار پراکنده، صده هشتم  قمری می باشد که بر جای مانده است و دارای سابقه طولانی  است.
 اما تاریخ آغاز جدید آن به دوره پس از وقوع انقلاب 1917 روسیه میرسد. که اشعار و نمایشنامه های م. بخشی اف متولد1910 و اشعار و داستانهای ده آنتی لوف متولد 1913 گواه این موضوع است .

تا جایی  که نگارنده آگاهی دارد به جز قوم کُرد که از این بابت وضعیت خاصی دارد ،دیگر اقوام گوشه و کنارمیهن ما نیز وضعیتی همانند تات ها دارند. از جمله علل آن نیز این است که از صـده پنجـم تا اواسـط صده چهاردهم هجری قمری به مدت یکـــهزار سـال سلالــه های تـرک و یـا ایرانیـــــان ترک شده ای مانند صفویان در ایران فرمانروایی کرده اند.

 و همه اینها چه آندسته که درباره آنها تکیه گاه  فرهنگ و مدنیت ایرانی شده و چه آن دسته که به این مقوله عنایتی ننموده و به نشر زبان خود به طرق مختلف همت گماشته اند، همگی در کوثر ایران و ایرانیت تحلیل رفته اند و آنچه مانده و در جامعه ایرانی ریشه دوانده و سایه گسترده زبان ترکی است.

ورود سلاله های ترک به ایران و حکومت آنها در این کشور، همیشه همراه با مهاجرت گروه انبوهی از تیره ها و طوایف ترک زبان بوده، این گروه ها  که اغلب در نیمه شمالی ایران اسکان می یافتند. به لحــاظ برخــورداری از برتـری سیاســی و حقوق اجتماعی ویژه و همچنین داشتــــن تعصب قومی، به زبــان مردمان بومی سخن نمی گفتند .
این امر بطور کلی یک تقابل و رویارویی زبانی بین ملت ایــران با ملتی بیگانه بود در این رویارویـی، زبان فارسی به لحاظ بهره مندی از یک پشتـوانه سترگ و تاثیر گذار علمی و ادبی به هیچ وجه میدان را برای رقیب خالی نمی کرد .
ولی زبانها و گویش های هم خانواده آن که از چنان پشتــوانه و غنای علمی و ادبـــی بی بهـــره بودند و همانند  تاتی دایم در تماس و جوشش  با ترک زبانان بودند به شدت آسیب دیده و در مقابل زبان بیگانه تدریجاً خانه به خانه  از شهری به شهر دیگر، پیوسته گام به عقب برداشتند.

در دوره اسلامی از زمانی که نخستین سنگ بنای ادبیات فارسی گذاشته شد تا امروز، زبان فارسی زبان اکثریت مردم این کشور شاید نبود، ولی زبان رسمی و مظهر ملیت و وحدت ایرانیان بوده و تنها ما با این زبان، اقوام و طوایف پراکنده در ایران بزرگ توانسته ایم با هم تفهیم و تفاهم نماییم.

در حال حاضر در ایران سه زبان وجود دارد که به عنوان زبان شناخته شده اند فارسی، ترکی و عربی است.

زیرا بر اثر بروز ظهور لهجه های گوناگون و شاخه شاخه شدنهاست که از پارسی کهن گویش های مختلفی همچون لری، بلوچی، کردی، گیلکی ، تاتی، تالشی و ... زاییده شده و مجدداً از هر یک از آنها لهجه های گوناگون دیگری  پدید آمده و می آید که در دراز مدت بطور کلی از اصل خود فاصله گرفته و تاثیر پذیر شده اند و خود تبدیل شده اند به معجــونـی از کلمــات عربـی، ترکـی، انگلیسی و ... که بـه مـرور زمـــان بـــه نابودی می گرایند.
 عواملی همچون مرور زمان، نبود زبان ادبی، شرایط جغرافیا، روابط با متکلمان زبانهای دیگر، نیازهای جدید لغوی رسانه های جمعی از جمله تاثیر گذارانی  هستند که بر ساختار و کیفیت زبان اثر گذاشته  و در آن موجب تغییرات می شوند این تغییرات تدریجاً منجر به تعدد لهجه می شود.

 لهجه ها همانند گسیختگی ها  در یک سطح شناور از هم فاصله گرفته و به لکه ها و یا جزایر کوچک که با هم همگونی ماهوی دارند تبدیل می شوند و سپس به تدریج تحلیل می روند یا جای خود را به زبان نیرومند دیگری می دهند.

تات نامی است که به بخش گسترده ای ازجامعه ایران بزرگ اطلاق شده است تاتها نه یک قومند و نه یک طایفه و نه یک ایل، بلکه جماعات مختلفی از ایرانی اند که  اطلس پراکندگی آنها از داغستان تا شیروان و آذربایجان، قزوین، کرج، ساوجبلاغ، طالقان، زنجان، سمنان، خراسان، بجنورد و برخی از روستاهای خط مرزی ترکمنستان  را در بر گرفته است .

زبانی که جماعات موسوم به تات به آن سخن می گویند آنچنــان  متنوع  و متفاوت از هم اســـت که با وجود ایرانی بودن و وجود اشتراک فراوانی که با هم پیدا  می کنند بعنوان لهجه های مرتبط بهــم در یک زبـان واحـد قرار نمی گیرند.
بطورمثال لهجه ای که تاتهای بخش جرگلان از توابع بجنورد و برخی روستاهای مرزی ترکمنستان به آن سخــن می گویند با لهجــه های تات های تاکستـان و بلوک زهـرا  و  رامند  از یک طرف و یا تاتی اطراف مرند و خلخال و زنجان از طرف دیگر و همه اینها با تاتی قفقاز همانقدر متفاوت است  که هر یک از این ها، آن تفاوت را با فارسی و گیلکی و کردی دارند از این رو نام تات با منشاء  قومی و زبانی این بخش یا جامعه ایرانی ارتباط ندارد و بی تردید در گذشته های دور، در تمام ایران باستـان نامهای دیگری داشته و از ترکیب قومی و زبانی مختلف قرار داشته اند .
 
 - گستره تات نشین ها در ایران

اگر جستاریدرست انجام دهیم ،می بینیم که منطقه تات نشین ها به شکل ماه بوده و از اشتهارد شروع شده و به شمال ایران ختم شده ودر آنجا مردم چون از آن سر در نمی آوردند آن را پشت کوهی دانسته. البته به علت اینکه مردم با این زبان آشنا نبوده و شاید آن را تمسخر نیز کرده به همین دلیل که این زبان در حال نابودی می باشد.  زبانی که آن را به مادهای ایران نسبت داده ولی به قدری کلمات خارجی در آن وارده شده که حالا کم کم دارد به گویش و لهجه تبدیل می شود. لازم به توضیح است که هر یک از شهرهای تات نشین گویش مخصوص خود را دارند.

این زبان در زمانهای گذشته، گسترش بیشتری داشته و به استناد شواهد عینی و پژوهشهایی که انجام گرفته است زمانی همه ی اهالی آذربایجان، قزوین و طارم را فرا می‌گرفت. بعدها با اشاعه زبان ترکی، تاتی کم کم از بین رفته و تنها ساکنان چند آبادی در سراسر دیار پیشین، این زبان را نگهداری و تا به امروز رسانده اند. از شمار تاتهای کنونی آمار درستی در دست نیست.

اورانسکی پژوهشگر روسی نوشته است :

کلمه تاتی، ظاهراً در آغاز بر نژاد و قبیله اطلاق نمی شده است. قبایل صحرانشین که اکثراً ترک بوده اند مردم زراعت پیشه و تخته قاپوی ایرانی زبان را که در زیر انقیاد خویش درآورده بودند، تات می خواندند.برخی دیگر از دانشمندان زبان شناس کلمه تات را با تاجیک مربوط می دانند.

ملک الشعرا بهار نوشته است:

 تات به معنای تازیک و تاجیک یعنی فارسی زبانان… ایرانیان از قدیم به مردم اجنبی تاجیک یا تاژیک می گفته اند، چنانچه یونانیان بربر و اعراب، عجم یا عجمی گویند. این الفاظ در زبان دری تازی تلفظ شده و رفته رفته خاص اعراب گردید. ولی در توران و ماوراءالنهر، لهجه های قدیم باقی مانده که در آنها به اجانب، تاجیک می گفتند.
 لفظ تات در کتیبه های مورخان - قرن هشتم آمده است و تاریخی طولانی و پیچیده ای دارد و تغییرات در معنی آن راه یافته و مثلاً به ملل تحت استیلای ترکان و بالاخص - در دوره استیلای ترکان بر ایران - به ایرانیان اطلاق شده است.

بالاخره لفظ تات به گروه هایی از مردم ایرانی نژاد ساکن ایران و قفقاز اطلاق شده است که به لهجه های تاتی تکلم می کنند.

نکته دیگری که باید بر آن توجه داشت این است که در زبان ترکی، تات به معنی لذت و مزه نیز آمده است.


- بحث زبان شناسی

تاتی یکی از کهن ترین زبان های ایرانی است که به لحاظ زبان شناسی، ارزش و اعتبار خاصی دارد. تات ها نیز اقوامی ایرانی هستند که با وجود داشتن تاریخ و فرهنگ چند هزار ساله ادبیات شفاهی و بسیار غنی برخوردارند ولی تاریخچـــه ادبیات مکتوبشان بسیار جوان و ادبیات منظوم خاص آنها مدت نسبتاً کوتاهی است که به منصه ظهور رسیده است.

زبان تاتی که از گروه شمالی زبان‌های غربی ایرانی می‌باشد یکی از کهن‌ترین زبان‌های این مرز و بوم است که بسیاری از ویژگی های زبان‌های باستانی ایرانی را حفظ کرده و به عقیده برخی از زبان شناسان و محققین و شرق شناسان گویش تاتی مسلماً یکی از لهجه های قدیمی و باستانی زبان فارسی است که بازمانده زبان مادی می‌باشد و آثاری از زبان قدیم اقوام ماد، در آن باقی مانده است.


 فرهنگ لغت استاد معین:

 (تات) منسوب به تات، یکی از گویش و لهجه های ایرانی.


دیاکونف دانشمند روسی در کتاب تاریخ ماد خود می‌گوید:

"هنوز هم تات‌ها و تالش‌ها و گیلک‌ها و مازندرانی‌ها به لهجه‌هایی سخن می‌گویند که خود بقایایی از زبان هند و اروپایی می‌باشد که در آغاز لسان ماد شرقی بوده است، امتیاز ویژه این لهجه‌ها کهنگی و مهجوری ترکیب اصوات است که در بسیاری از موارد با زبان پارسی تفاوت داشته و با مادی و پارتی و اوستایی شباهت دارد. بدین سبب اگر تات‌ها و تالش‌ها را مادهایی بشماریم که به عنف، پارسی شده‌اند کاملاً راه خطا پیموده‌ایم."

 می توانیم  تاتی را در سلسله جبال البرز از شرق به غرب، ‌‌ تاتی ساوجبلاغی، ‌ تاتی طالقانی، تاتی کرجی، تاتی اشتهاردی ،  تاتی سمنانی ،‌  تاتی لواسانی ،  تاتی الموتی ،‌ تاتی مراغی ،‌ تاتی ابراهیم آبادی ، تاتی سگزآبادی ، تاتی رودبارمحمد زمان خانی(رودبار شهرستان کنونی) ،‌  تاتی رودباری( رودبار زیتون) ،  تاتی شاهرودی( خلخال) ،  تاتی هرزنی  و  تاتی کّجل (روستایی در استان زنجان)  بدانیم. در عین حال گویش تنکابنی  و گویش اشکوری و  گیلکی و  مازنی را باید در شمال رشته کوه های البرز به این مجموعه افزود... تاتی تاکستان  و  شالی و   وفسی(روستایی در استان اراک) نیز به گونه ای در این مجموعه جای می گیرند که خود بحثی مفصل می طلبد. جدا از حدود جغرافیایی ایران،‌ بسیاری از مردم جمهوری آذربایجان و چچن نیز به گویش تاتی سخن می گویند».
 
هم اندیش و پژوهشگر ارجمند آقای علی عبدلی که دوازده کتاب مربوط به تالش  و تات و دو مجموعه شعر که در هر کدام شعرهایی  تالشی هم دیده می شود،  نوشته است،

ایشان در مورد تات و تالش ها می گوید:

تات ها یک قوم نیستند. بلکه جماعات پراکنده ایرانی هستند که اقوام تُرک آنها را تات نامیده اند. همانطور که اعراب وقتی به ایران آمدند تمام جماعات ایرانی را بدون در نظر گرفتن تفاوتهای که دارند، عجم خواندند. در واقع تات هم کلمه و  نامی شبیه عجم است که بر طوایف، جماعات و اقوام مختلف ایرانی زبان اطلاق شده است. به  همین لحاظ آنها با هم تفاوتهایی دارند.

تاتهایی که در کرانه های دریای سیاه و در خراسان و  سمنان زندگی می کنند با تاتهای قزوین و دره شاهرود خلال متفاوت هستند و هیچگونه قرابت  قومی با یکدیگر ندارند. هر کدام از اینها ویژگیهای خاص خودشان را دارند. تاریخ خاص خودشان را دارند و شاید خیلی از اینها خصوصیات قومی خاصی داشتند که محو و یا فراموش شده است. یا شاید هنوز هم باقی مانده است. بعضی از این طوایف تات زبان را می توانیم به یکی از این اقوام مرتبط کنیم و این ارتباط به صورت علمی قابل دفاع است. مثلاً تات های دره شاهرود را باید بخشی از قوم تالش بدانیم. تفاوت آنها با زبان تالشی به اندازه تفاوتی است که تالشی ماسالی با تالشی دولایی یا  تالشی دولایی با شاندرمنی یا شاندرمنی با آستارایی دارد.

 تات زبانهای خلخال یعنی دره شاهرود و دره خورش رستم و ... دقیقاً بخشی از قوم تالش هستند و زبان و فرهنگ آنها دقیقاً  در حوزه زبانی و فرهنگی تالش قرار دارد.

تات ها، جماعاتی هستند که همشان ایرانی هستند که در همان گذشته ها هم لهجه هایشان با هم تفاوت داشته است. سرنوشت سیاسی متفاوتی با هم داشتند. سرزمین مشترک قومی با یکدیگر نداشته اند. اما همه شان ایرانی بودند. ایرانیت اینها را به همدیگر پیوند می داد. لهجه ها و گویش های شان که ایرانی بود آنها را به هم پیوند می داد.

چون همه شان ایرانی بودند و هستند. اما با همدیگر ارتباط خاص قومی نداشتند. اینها در  شرایط جداگانه و اوضاع و احوال اقتصادی و فرهنگی جداگانه زندگی می کردند. بنابراین ارتباط به  معنای ارتباط قومی و تیره و طایفه ای نداشته اند. هر بخش از اینها در حوزه خاص جغرافیایی که داشتند. متعلق به یک مجموعه اجتماعی خاصی بودند. نمی توانیم اینها را با هم مرتبط بدانیم.

حتی گویش های تات های خلخال،  دشت قزوین(الموت، کرج، ساوجبلاغ، طالقان و اشتهارد و...)، خراسان، سمنان هم با یکدیگر فرق دارد.

به طور کلی زبانهای ایران باستان دو شاخه است:
 یکی پارسیک
و دیگری پهلویک.
 ما در حوزه پهلوی قرار داریم. یعنی آذربایجان و دماوند و همدان و تالش  و اران و شیروان که امروزه جمهوری آذربایجان نام گرفته است. همه شان در حوزه پهلویک قرار  دارند.
بخشی از لهجه های تاتی که ممکن است در شاخه پارسیک قرار بگیرد، می گوییم مربوط به شاخه پارسیک زبانهای ایرانی است.
بخشی هم که در حوزه پهلویک قرار بگیرد که اکثر تات زبانها در آن شاخ قرار دارند. می گوییم اینها پهلوی زبانها هستند
  اگر بخواهیم به یک زبان مشترک، یک زبان در مورد زبانهای ایرانی برای اینها قائل شویم و به آن زبان اینها را معرفی کنیم، می شود گفت که همه اینها پهلوی زبان بوده اند. چون پهلوی هم مثل فارسی خودمان صورت همگون و یکنواختی نداشته است. در آنهم لهجه های مختلفی وجود داشته.

امروز هم که یکسان سازی در  فارسی به حد اعلای خودش رسیده است می بینیم اصفهانی ها و کرمانی ها مثل شیرازی ها و تهرانی ها و قمی ها حرف نمی زنند. باز تفاوت لهجه وجود دارد. در گذشته که ادبیات فراگیر و سواد نبوده و مردم نمی توانستند از یک منبع واحد تغذیه ادبی شوند این تفاوت لهجه ها بیشتر  بوده است.

این تفاوت لهجه ها به علت نبود زبان ادبی همچنان به صورت لهجه های مختلف تا امروز باقی مانده اند و تفاوتهای کاملاً مشخصی با همدیگر دارند از این رو می توانیم اینها را در حوزه های جغرافیایی بزرگتری به هم مرتبط کنیم. مثلاً تمام حوزه دشت قزوین (الموت،کرج، ساوجبلاغ و طالقان) بیشتر به هم مرتبط و به هم نزدیکتر هستند. آنها یک شاخه از تاتی هستند .
به عبارت دیگر اگر بخواهیم  گروههای تاتی را شماره گذاری کنیم می شود. تات زبانهای شماره یک شامل تمام تات زبانهای دشت قزوین می شود. تات زبانهای شماره دو شامل تمام تات زبانهای حوزه قفقاز می شود و یا تاتی شماره سه حوزه ای دیگر را شامل می شود. ما نمی توانیم شهر به شهر، روستا به روستا، منطقه قومی به منطقه قومی این مرزها را مشخص کنیم.

زبان تاتی رایج در قفقاز بیشتر به فارسی ادبی ما نزدیک است تا به تالشی. وقتی منظومه درخت آسوریک را که از متون پهلوی است. یعنی هویت این زبان کاملاً با آن نزدیکی  مشخص می شود. اما وقتی بخواهیم همان مقایسه را در مورد تاتهای سمنان بکنیم، می بینیم خیلی فاصله هست. در مورد تاتهای خلخال هم باز می بنیم چنین فاصله ای وجود دارد.

پس این پراکندگی ها نشانه این است که اگر چه اینها در مجموعه یک زبان بزرگتر به نام پهلوی قرار داشته اند اما اختلاف لهجه ها به علت شرایط تاریخی و حوادثی که رخ داده و خصوصاً نبود زبان ادبی واحد به صورت مستقل و جدای از هم رشد کرده اند. یعنی فاصله ها بیشتر شده و کمتر نشده است.

بعضی ها از زبانهای دیگر تاثیر گرفته اند و بعضی با زبانهای دیگر حتی زبانهای غیر ایرانی آمیخته شده اند. برخی هم کمتر تلفیق پیدا کرده اند و کمتر تحت تاثیر قرار گرفته اند مثل زبان تالشی که  خالص تر مانده است.

گویش های تاتی هم خودشان شاخه های جداگانه ای از همان تنه و شاخه بزرگ هستند که در کنار هم و به موازات هم زندگی کرده اند.

 مسئله این نیست که ما ساوجبلاغی یا طالقانی یا کرجی یا تاکستانی و یا....هستیم ،بلکه همه ما تات زبانیم.

              برای آگاهی بیشتر به کتاب تاریخ و فرهنگ تات مراجعه کنید



داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
foot fetish
سه شنبه 23 مرداد 1397 02:00 ق.ظ
This piece of writing gives clear idea for the new viewers of blogging, that in fact how to do blogging and site-building.
K SA
یکشنبه 21 مرداد 1397 10:03 ب.ظ
Wow, marvelous blog layout! Hoow ⅼong have you been blogging for?
yоu mɑke blogging look easy. The overaⅼl ⅼօok of yoսr website іs magnificent, ɑs well
as thе content!
game hacker play store download
چهارشنبه 10 مرداد 1397 11:37 ق.ظ
psp game hack download game hacker play store download online game hack generator script top ten pc hack
and slash games hack it free games iphone game hack forum hacked game free in purchases hack battle cats game hacker all games hacking software free download every game hacker ios game hacks jailbreak hack android games using cheat engine unblocked hacked games strike force heroes 2 free
hacked games ios no jailbreak how to hack your gamerscore on xbox 360 good games to hack with cydia how
to hack android games without root 2018 temple run 2 lost
jungle hack game download hack game shadow fight 2
for windows unblocked games stick war 1 hacked pokemon hack game list battleship android game hack game
hack tool download ios speed hack for all online games cydia cheat
for games games to hack on roblox pre hacked
games stick wars 2 free download hacked game apk papa hot doggeria hacked
online games game hacker android 4.3 download download game hack ex mod apk hacked games
ios 10.3.1 How to download free games on 3ds
hack pc game hacker all android games hack tool gun mayhem
hacked online games game key hack candy crush game of war gold hack that works download hacked games for ios 11 cheat engine hack web game online arcade pre
hacks two player games free hacked td games castaway online game hacked hacking
online ios games cats game hack android tai game dragon mania
hack full tien cho android best hacked games app for ios
how to hack shadow fight 2 using game killer game hacker ios jailbreak top hacked gba
games best hacking video games
astrology bday dates
یکشنبه 7 مرداد 1397 08:56 ق.ظ
basics of astrology astrology bday dates dual
signs in vedic astrology mercury in aries vedic astrology how is my career future astrology juno astrology symbol order of astrology signs gulikan astrology astrology
space sun 9th house vedic astrology astrology dec 4 july 26
1988 astrology reliable astrology websites msn astrology in astroyogi astrology flirting styles venus
and moon astrology astrology pisces love horoscope astrology
capricorn in hindi tropical astrology signs weekly astrology forecast gemini occult vedic astrology fortuna in vedic astrology astrology
car color libra love astrology 2017 the 11th house in astrology marriage astrology
according to date of birth astrology forecasts weekly astrological predictions for uk
general election astrological signs february 24 free
health astrology predictions astrology for your name tom hardy astrology
astrology zone app for android feng shui astrology profile free astrology horoscope virgo video venus
in aries the astrology place what is the 5th house in astrology astrology of love marriage
astrology for july 27 astrology icon png love marriage astrology
online jenna your personal astrologer aries horoscope the astrology room
astrology dates cancer astrology sign for august 11 astrological
signs virgo and cancer astrology today sagittarius prediction lunar nodes
in astrology career report vedic astrology best astrological sign descriptions bill gates vedic astrology
arcanos tarot horoscopo
جمعه 5 مرداد 1397 01:19 ب.ظ
luna tarot embarazo arcanos tarot horoscopo tarot gitano gratis del amor tarot economico atiendo
personalmente tarot economico fiable tarot de cartas gratis tirada de tarot visa
barato 5 euros carta de tarot la justicia tarot diario gratis
flor tarot libra mayo 2015 tirada de cartas de tarot diario gratis cartas
tarot arcanos tirada de tarot gitano 3 cartas osho zen tarot elegir 3 cartas del tarot curso de tarot
de marsella gratis pdf tarot gratis telefonico tarot angelaley tarot tirada de cartas gratis amor tarot hispano si
o no tarot de hoy signo tauro paginas de tarot gratis tarotistas buenas como
leer el tarot cruz celta tarot telefono economico consulta de tarot gratis por telefono luna tarot terra tarot
del dia tarot del amor de hoy para virgo significado das cartas de taro jogo
gratis tarot cartomancia curso de tarot gratis 78 cartas lectura del tarot de la
amistad cartas en linea tarot gratis trabajo tarotista bogota as bastos tarot tarotistas en sevilla capital tarot gratis
enfemenino egipcio tarot de embarazo nino o nina
tarot aol gratis tirada de cartas tarot trabajo
gratis tarot egipcio cartas precio tarot sobre el amor de tu vida tarot del trabajo gratis 2016 como puedo leer las cartas del tarot tarot si o no gratis 2015 tarot gratis
100 real tarot en vivo chat tarot por correo tarot maya gratis 2015 tarot
chino gratis 2017
king of swords tarot love
جمعه 5 مرداد 1397 12:23 ب.ظ
horoscopes astrology tarot reading king of swords tarot love
tarot a key to the wisdom of the ages prediction princess
tarotrei espanol emperor and empress in love tarot consulta tarot gaia past
love tarot joan bunning tarot card meanings tarot the empress advice sylvia's palm and tarot card reading tarot iv of wands
tarot card ace of wands meaning justice tarot heaven temperance tarot
love future tarot spellspace tarot vogue marseille
tower love tarot dreamscape tarot tarot card 6
wands tarot card powerpoint queen of water tarot love osho neo tarot
cards tarot guildford tarot cards true stories free
tarot predictions lovers in love tarot reading card reading
meanings tarot celtic cross tarot 11 card spread best tarot card reading london online love tarot
cards tarot woman large size tarot decks eight of swords and lovers tarot tarot cards melbourne cbd horoscope love tarot
reading death tarot relationship meaning tarot card suits crossword tarot cards astrology in kannada tarot nine of cups love tarot spreads
for love and relationships magician tarot in money tarot meaning sun reversed thai tarot knight of pentacles tarot forum 4 swords tarot
love how to shuffle your tarot cards tarot reading birmingham power of flowers tarot cards meanings wheel of fortune tarot card of the
day free daily horoscope and tarot free tarot love card reading
daniel radcliffe horoscope
جمعه 5 مرداد 1397 12:05 ب.ظ
sagittarius horoscope for valentines day daniel radcliffe horoscope monthly horoscope love life weekly horoscope capricorn yahoo may 19 horoscope
today virgo horoscope espanol cancer horoscope california astrology eastrolog monthly
horoscope horoscope sign for july 15 aries horoscope for today and tomorrow in urdu reliable
horoscope app stones for gemini horoscope july 2nd daily horoscope april love horoscope
2017 accurate love horoscope for today best daily horoscope aries birthday horoscope horoscope capricorn love life horoscope by holiday catherine tennant horoscopes week ahead horoscope for 2day chinese horoscope meaning of snake japanese horoscope virgo monthly horoscope my horoscope for this week
virgo leo love horoscopes aquarius horoscope tarot reading april 22 horoscope cute horoscope
pictures today's horoscope for aquarius in hindi love horoscope
of the day capricorn leo love horoscopes capricorn love horoscope celebrity today horoscope scorpio in urdu today's libra horoscope career monthly
horoscope ganeshaspeaks horoscope in english name accurate horoscope by date of birth horoscope for june 20th seattle times daily horoscopes tarot love horoscope capricorn capricorn daily horoscope astrotwins next week horoscopes aries msn horoscope libra tomorrow virgo full horoscope leo love horoscope accurate chinese horoscope elements strong weak birthday horoscope june 16 1982 capricorn daily horoscope texts gemini
horoscope elle 2017 weekly love horoscope cancer
pourquoi les plaquettes baisse enceinte
جمعه 5 مرداد 1397 10:21 ق.ظ
pourquoi les poules perde leur plumes pourquoi les plaquettes
baisse enceinte pourquoi le monde pourquoi tu veux etre journaliste pourquoi saigner du nez la nuit pourquoi les ongles en gel cassent pourquoi une dent devitalisee fait mal pourquoi le
mot pied noir pourquoi rire jaune pourquoi les taupes remontent a la surface pourquoi le
bapteme est important pour les chretiens pourquoi la deuxieme guerre mondiale
est une guerre totale pourquoi demander une coloscopie
pourquoi on surnomme new york big apple pourquoi je t'aime o marie chanson pourquoi nous travaillons jean fourastie 1959 pourquoi faire un emg pourquoi les apl
baissent 2018 pourquoi une femme enceinte vomi pourquoi choisir
la fonction publique au maroc pourquoi pleurer fatigue pourquoi les fourmis rentre dans ma maison pourquoi des fourmis dans ma maison pourquoi devenir officier gendarmerie pourquoi se laver les mains
apres les toilettes pourquoi l eau fait maigrir pourquoi bulles
champagne pourquoi emmanuel macron a demissionne pourquoi travailler en conseil en strategie
pourquoi l'homme a besoin de travailler pourquoi nous
deteste ils streaming pourquoi se faire tatouer une rose pourquoi on a
mal au ventre quand on a faim pourquoi mon imprimante n'imprime pas toutes les lignes pourquoi sarkozy va gagner brunet pourquoi faire du conseil en management pourquoi mon ex ne
revient toujours pas pourquoi les roux ont des taches de rousseur pourquoi les
cigales chantent le soir pourquoi j ai accepte d'etre marraine pourquoi
un chien aboie t il pourquoi mon chien ne mange
pas dans sa gamelle pourquoi mon bebe de 6 mois pleure tout le temps pourquoi payer pour voter aux
primaires pourquoi la jalousie est un vilain defaut pourquoi je
me suis marie streaming vk pourquoi manger sans gluten et sans lactose pourquoi la
mer est elle salee conte chinois pourquoi devenir conseiller prud'homme
pourquoi mon lapin couine pourquoi le monde n'existe pas pdf
3rd house in vedic astrology krs
جمعه 5 مرداد 1397 01:41 ق.ظ
betelgeuse astrology 3rd house in vedic astrology krs sally cragin astrology
cafe astrology weekly aries vedic astrology mercury in 12th house astrology 11th may rahu ketu retrograde vedic
astrology what animal is an astrological sign dosha pariharam
astrology vedic astrology job prediction idiot's guide to astrology free astrology for date of birth in tamil when will i get married astrology grupo venus astrology en espanol symbols astrology
today's astrological significance astrology libra
weekly april 18 birthday astrology world t20 astrology predictions fixed star astrology day of birth astrology libra man astrology and horoscope prediction for today see astrology by date of birth chinese astrology sign 1971 the astrology store astrology
lack of mutable free true astrological predictions
moon astrology 2017 calendar astrological signs for january 31 what is kuja dosha vedic astrology
may 8 astrology profile gay cancer man astrology nessus aspects
astrology scorpio horoscope astrology zodiac signs 13 astrology what animal is an astrological sign astrology libra monthly fish sign astrology virgo daily
astrology prediction nadi astrology in rohini delhi yod pattern in astrology
saturn and mars in 7th house vedic astrology astrology signs partners in crime apple tree celtic astrology venus in 9 house vedic astrology cancer career astrology 2017 12th house astrology vedic chinese astrology 1983 water pig smriti irani astrologer name hogwarts astrology
deneb algedi astrology
how does paypal work with ebay
جمعه 5 مرداد 1397 12:01 ق.ظ
what is a sociopathic mother how does paypal work with ebay how to give a hickey how to remove
acrylic nails with gel how to write a cover letter what is social media analytics
how to get rid of pimples under skin how to hard boil eggs how to unlock iphone 4s sprint free
how to cook bacon on the stove how to cook spaghetti
squash in the instant pot how to play piano by ear how to become famous singer who is a in pretty little liars season 5
how to make a website an icon how many days until season 5 fortnite
how much home can i afford calculator fha how to make chili mac how to
say i love you in french to a girl what is
a good credit score fico how to cook butternut squash on stove what does lml mean in text
how to sell on ebay for free how to do squats with weight bar how to tie a nooses song lyrics what is cloud computing replacing
what on tv tonight el paso tx how to get rid of acne how old is beyonce and jay z when was jesus born according to the bible how to play craps
how old is the earth nasa what causes kidney stones to hurt
who is a in pretty little liars season 5 what is a stroke in golf how to download
youtube videos free what time is it in japan currently how to add fractions khan academy how to
deal with depression at work how to save money on a wedding how
to get a flat stomach in 10 days how to
delete twitter profile how to calculate gpa in excel how to get instagram followers
reddit how to eat healthy when do babies crawl how to hack wifi passwords on iphone how to move on from the past how to get rid of love handles fast
for guys how many ounces in a quarter cup how old is rihanna
today
porno hurb
پنجشنبه 4 مرداد 1397 08:21 ب.ظ
porno xxnx porno hurb sexes femmes sexe model orleans piercing sexe amy adams
sex you sex image sex fuq porno videos porno hentai 3d sexe erection sex porno massage grosse bite porno meilleur site
porno gratuit sexe alencon sexe dax tal sexe wiki sex guide
striming porno sex webcam gratuit contribution sexe amateur jeux porno gay porno gay jeune et vieux hijb porno mini
film porno meilleur jeu porno carine galli sex actrice porno celebre film porno x taylor lautner sex tape one
piece sexe femme nue sexi site de video porno gratuit film porno lesbiennes sex arab
egypt sexe avenu sex revelations que du sex sexe arab sexe de rousse femme nue et sexi porno enorme seins sex came enceinte sexe porno adultere porno fille
maigre porno fuck porno faciale porno film x ipad porno film porno de vieux
Pieter
پنجشنبه 4 مرداد 1397 05:50 ب.ظ
I'm extremely inspired along with your writing talents as neatly as with the format for your blog.
Is that this a paid subject or did you customize it yourself?

Either way keep up the nice high quality writing, it's uncommon to look a nice weblog like
this one these days..
Shelley
پنجشنبه 4 مرداد 1397 04:50 ب.ظ
Way cool! Some very valid points! I appreciate you writing
this write-up plus the rest of the website is also very good.
buscar amigos para chatear hombres
پنجشنبه 4 مرداد 1397 12:00 ب.ظ
contactos mujeres en santander buscar amigos para chatear hombres contactos mujeres en benidorm viajes para
conocer amigos chicas buscando sexo chica busca a chico en chorrillos
conocer gente de cordoba sitio para conocer gente joven chica busca
sexo en barcelona conocer gente de tu zona gratis
contactos con mujeres en la coruna chico busca chico
en cordoba contactos con mujeres en aviles chica busca sexo con chico contactos mujeres en las palmas buscar amigos para chatear en venezuela conocer gente
en palma de mallorca actividades para conocer chicas chico busca chico badajoz sitios donde conocer gente
gratis chica anuncio aurgi aplicacion encuentros sexuales mujeres
para contactos busco chico activo quito contactos huelva mujeres pareja busca chico madrid mujeres para
contactos conocer mujeres colombianas en ecuador contacto mujeres valladolid ventajas y desventajas de conocer gente en internet contactos con mujeres irun apps conocer gente
chile chico busca chica murcia anuncios sexo huesca contactos con mujeres sevilla conocer gente las palmas
de gran canaria mujeres solteras barcelona maneras
de conocer gente contactos con mujeres en salamanca busco chicas
para trabajar en piso chicas busca chicos contactos
con chicas las palmas foros para conocer gente sitios para conocer gente en valencia
contactos chicas tenerife sur lugares para conocer mujeres
en queretaro conocer mujeres sin registrarse conocer amigos mayores de 50 contacto mujeres palencia paginas
para conocer personas en facebook contactos mujeres en lorca
plan cul rapide
پنجشنبه 4 مرداد 1397 10:19 ق.ظ
plan cul castelnaudary plan cul rapide plan cul bouguenais
plan cul bergerac plan cul les ulis plan cul la garenne colombes plan cul 47 plan cul
le petit quevilly plan cul tarn plan cul cougars plan cul figeac plan cul
sevres plan cul porn femme recherche plan cul plan cul eu plan cul charleville mezieres
plan cul salope rencontre femme plan cul plan cul cahors plan cul lanester
plan cul coudekerque branche vieille pour plan cul
plan cul limeil brevannes plan cul 34 sexe plan cul plan cul 68 plan cul valence
homme cherche femme pour plan cul plan cul
moselle plan cul hetero rencontres plan cul gratuit plan cul savigny le temple beurette plan cul
plan cul payant plan cul loudeac plan cul la valette du var plan cul montivilliers
plan cul avec telephone plan cul trelaze plan cul franche comte paris plan cul plan cul pas cher plan cul
sur autoroute plan cul villefranche sur saone plan cul fontainebleau plan cul nimes plan cul
oise plan cul sur nimes site de rencontre gratuit pour plan cul plan cul pays basque plan cul jura
slot game
پنجشنبه 4 مرداد 1397 06:33 ق.ظ
online casino
online casino gambling
online casino gambling
kasino
online casino games
signe chinois astrologie 2017
پنجشنبه 4 مرداد 1397 03:34 ق.ظ
gemeaux signe astrologique date signe chinois astrologie 2017 14 juillet signe
astrologique compatibilite amoureuse des signes astrologiques amitie les scorpions astrologie astrologie
du mois astrologie du jour taureau 1 decan le signe astrologique balance signe astrologique taureaux homme signes du zodiaque
et ascendants signe astrologique chinois annee du singe lion astrologie femme amour signe astrologique chinois
et son element aujourd'hui astrologie signes astrologiques juillet aout
7 aout signe astrologique 11 janvier signe astrologique signe astrologique pour le
13 avril calendrier astrologique chinois astrologie maya pop
signe astrologique tatouage compatibilite astrologique homme lion femme balance ascendant en astrologie signification signe astrologique caractere taureau
juillet signe astrologique chinois signe astrologique maya
yax signe astrologique d'une personne nee le 1er septembre astrologie
du mois de mai 2017 signe astrologique lion sexo calculer son ascendant astrologique tableau signe astrologique vierge homme amour astrologie amerindienne
l'ours pendentif homme signe astrologique or astrologie arabe 11 aout signe
astrologique calculer son signe astrologique cancer signe astrologique homme astrologie noire signe
astrologique pour le 17 janvier signe astrologique verseau ascendant balance quel est le signe astrologique du 15
mai taureau signe astrologique signe astrologique du 16 janvier lion et lionne astrologie 13 septembre signe zodiaque savoir son signe astrologique dates
astrologie lion cours d astrologie astrologie chinoise lapin de terre 5 element astrologie
chinoise date du signe astrologique du scorpion
geile deutsche hausfrauen porno
چهارشنبه 3 مرداد 1397 10:25 ب.ظ
porno kostenlos auf deutsch geile deutsche
hausfrauen porno sex videos kostenlos ohne registrierung schwulen sex videos kostenlos free kostenlos porno
gratis schwulen porno kostenlos gratis porno sex treffen schleswig holstein gratis strip
porno sex treffen heidelberg sex im wasser bilder kostenlose sex storys sissy sex geschichten gratis porno channel porno spiele kostenlos spielen porno deutsch film amateur deutsch porno gratis
porno fisting mature lesben porno sex und porno deutsch annina ucatis gratis porno oma sex
porno kostenlos sex treffen kiel lustige sex bilder
deutsche porno vintage sex video games xbox 360 video kostenlos porno in hd kostenlos porno deutsch milf titten porno kostenlos deutsche familien porno filme lesben porno clips porno deutsche stars porno titten gratis teresa orlowski porno gratis porno fuer frauen kostenlos porno gratis squirting xhamster gratis porno sie sucht ihn sex treffen deutsche video
porno kostenlose sex emojis kostenlose sex hotline sex live cam kostenlos gratis girls porno sex bilder von promis lesben porno spiele swinger gratis porno
kostenlos porno casting gratis porno abspritzen gratis porno movies porno gratis rape
sex bilder 24
iza voyance tarot oui non
سه شنبه 2 مرداد 1397 07:25 ب.ظ
tarot arcane 18 iza voyance tarot oui non tarot carte gratuit tarot
kabbalistique gratuit tarot signification pendu
bel atout tarot interpretation tarots persans tarot origine astrologie tarot par prenom tarot tarot cartomancie
croisee partie tarot gratuite tarot avenir sante tarot gratuit divinatoire 2015 divinat tarot
tarot marseillais tirage gratuit tarot arcane 11 i tarot pour pc tarot
amour vrai gratuit tarot l'amoureux travail tirage tarot divinatoire
travail gratuit tarot du jour pour le travail avenir selon le
tarot divinatoire gratuit compter point tarot 4 joueurs tarot bijou jeu tarot en ligne
gratuit 5 joueurs tarot imperatrice et justice tarot aucun atout tirer le
tarot gratuitement oracle divination tarot gratuit tarot amour en live tarot justice et
maison dieu tarot numerologie oui ou non astrologie tarot
en ligne gratuit tarot gratuit du jour belier tarot gitane tirage gratuit tarot divinatoire gratuit pour travail tarot oracle belline au feminin tirage
tarot gratuit interpretation tirage tarot en ligne marie claire tirer carte tarot tirage tarot en direct gratuit tirage tarot oracle tarot a 3 points tirage
tarot amour en ligne gratuit tarot amour prenom gratuit tarot divinatoire en ligne tarot au feminin reponse oui ou non carte tarot gratuit
en ligne tirage tarot fiable tarot divinatoire gratuite en ligne
stocking sex
یکشنبه 31 تیر 1397 08:21 ب.ظ
how to make sex more intimate for him stocking sex couple
sex tumblr k michelle sex porn latin white discharge during sex sharon lee porn sex words
that start with a z kylie nicole porn free porn rape
ameature porn skeleton porn sex benefits jayden lee porn male sex drive after
30 foxy porn is oral sex a sin in islamic marriage how do you
make a gallon of sex on the beach what happens during sexual intercourse sex mask kinky
sex tips to try how to make sex for long time naturally dead sexy hot women sex sexuality quiz
lana sexiest china sex pills for sale hd porns is sex good for you if you're sick morning love text to him
erotic sex video gay porn dad dr porn bideos porn sex male
female symbol what do oral sex mean jamie lee curtis sex tape sex flicks how to keep sex interesting in a marriage best sex scene ever morgan lee porn sex on first date marriage thick thighs porn raw gay sex sex
jokes images for whatsapp japenese porn teen porn anal
henti porn star wars ahsoka porn oral sex meaning yahoo answer sex hurts all of a sudden
hitta ligg i malmo
دوشنبه 25 تیر 1397 07:07 ب.ظ
första dejt bar stockholm hitta ligg i malmo köpa sten malmö basta
gratis dejtingsidor köpa singel grus vilka dejtingsidor ar helt gratis date app iphone sverige grus singel ornskoldsvik snygga tjejers snap hitta snygga tjejer pa facebook
bästa gratis dejtingsidorna dejta cicho tekst singel i sverige falkenberg sexkontakt goteborg första dejten restaurang vaxholm snygga tjejer
instagram flashback dejta stockholm utlandska kontaktsajter seriös
dejtingsajt resor for singlar 40+ singelsten pris datingsidor gratis sms direkt efter dejt seriosa ryska dejtingsajter snyggaste tjej i världen basta dejtingappar bästa dating appar sok
singlar pa facebook samtalsämnen dejt dejting appar aftonbladet snygga kvinnor över 40 100 gratis dejtingsajt i sverige sexkontakter svensk dating sidor singel ställen i göteborg sprid karlek pa natet
snyggaste tjejerna instagram forsta dejten svt vaxholm dreambook dagens kontaktannonser på nett singlar i goteborg 100
gratis dejtingsajter singlar stockholm sexiga tjejer som klär av sig helt video singel dejting sverige
dating app gratis sexiga tjejer som klar av sig helt youtube
matlagningskurs singlar göteborg gratis kontaktannonser 100 gratis dating nederland svensk dating sidor kvinnor söker
män stockholm
plan cul arcueil
یکشنبه 24 تیر 1397 06:36 ق.ظ
plan cul lavaur plan cul arcueil plan cul paris gay plan cul cote d armor plan cul gratuit strasbourg jeune plan cul plan cul
colombes tchat plan cul gratuit plan cul granville plan cul 43 paris plan cul plan cul pyrenees atlantiques plan cul la madeleine plan cul le plessis trevise plan cul hendaye plan cul seynod plan cul saint
leu la foret plan cul reims plan cul valenciennes plan cul faches
thumesnil plan cul dans ta ville plan cul brignoles plan cul bondy plans cul bordeaux tchat plan cul gratuit plan cul var plan cul basse
terre plan cul bastia plan cul sevran site gratuit de plan cul plan cul senior
site pour plan cul plan cul perigueux plan cul cherbourg plan cul en bretagne plan cul chambray les tours plan cul nord plan cul
lannemezan plan cul evry plan cul charenton le pont plan cul agen plan cul villenave d'ornon plan cul la queue en brie plan cul
eu plan cul saint just saint rambert plan cul chenove plan cul libertine recherche femme pour plan cul plan cul
tournefeuille plan cul chatou site de rencontre pour plan cul
video sesso con nipote
جمعه 22 تیر 1397 11:25 ب.ظ
storie di porno italiano video sesso con nipote giochi di sesso in publico video lesbo porno
gratis www porno italiano gratis it porno gratis suocera sessa oyster
30 video sesso gay muscolosi donne per sesso a roma come fare un buon sesso sesso super film porno sesso gratis video sesso anime video sesso estremo italiano porno espanol hd
gratis sesso a berlino donne mature sesso con giovani porno italiano video free bakeka sesso trapani video porno gratis carmella bing filippine porno gratis chat porno in italiano sesso telefonico gratis porno dive gratis videos porno whatsapp gratis megan fox sesso video sesso incesti gratis
www video porno gratis com sesso al cinema video porno
gratis con tettone video porno hard sesso video porno italiano al cinema porno
cartoni animati gratis amatoriali porno gratis italiani sesso a lecce uomini vecchi che fanno sesso film porno gratis russi porno italiano provini anime sesso shakira che fa sesso
sesso durante mestruazioni video porno di donne incinte
gratis incontri di sesso a macerata www video porno gratis com sesso a treviso film porno solo gratis video di
donne nude che fanno sesso sesso fratelli ungheria sesso
incontri di sesso a torino video sesso con amante
incontri di sesso a torino
جمعه 22 تیر 1397 09:14 ب.ظ
www.porno video gratis.com incontri di sesso a torino sesso
a chieti video porno gratis in spiaggia sessa dorado 22 usato video porno amatoriali italiano milf italiano
porno porno massaggi in italiano porno italia sorella noi porno in italiano
porno italia anni 80 incontri di sesso gratis lesbo gratis
porno moglie porno italiano comune di sessa video porno
cartoni in italiano sesso lesbo milf sesso con marocchine
video porno gratis porno porno minorenni gratis sesso dilettante gli uomini e
il sesso video sesso porno lesbiche italia porno anale porno fiche pelose gratis annunci sesso cecina cuckold
porno gratis www.sesso anale.it video scandalo sesso sesso giovani video uomini
con due sessi sito video porno gratis fumetti manga sesso film porno download gratis piacenza sesso video porno di sesso
italiano porno sesso con donne mature il solito sesso
max gazze immagini sesso orale giocatori che fanno sesso sesso anziani
tantra e sesso profumo di sesso annunci di sesso gratuiti videos porno
manga gratis sesso con la bocca porno 69 italiano l arte del sesso orale video porno gratis con donne incinte strapon sesso film porno gratis doppia penetrazione
sex messages to send your girlfriend in telugu
جمعه 22 تیر 1397 04:53 ب.ظ
romantic sex messages for him sex messages to send your girlfriend
in telugu best sex positions video why do people like rough sex
porn website intimate sex videos naked women porn sims 4 sex mods reddit free ipad porn cow girl porn modern family porn lesbian has sex with man videos porn sex for sale in hillbrow jhb how to start sexting a guy how
long after conception implantation pains sunny porn world sexiest man fifty shades of grey sexiest scenes video female sex drive age 40 the
simpson porn sex symbols of the 70s male porn sex stories 80s porn sex position for premature ejaculation family sex tubes charmane star porn hot shemale porn piv sex how to be good at sexting
for guys fun sex things to do with your wife porn big xev bellringer porn male sex change oldman porn justin bieber having gay
sex time stop sex videos low sex drive in men free porn parodies guyana porn real amateur porn no
sex before marriage term perfect ass porn sex in american culture wiki sex tonight yes or no military sexual trauma and ptsd lana parrilla sex scene
sex problems in relationships black female porn stars fabric sex doll sex leo woman taurus man
sexo telefonico con chicas
جمعه 22 تیر 1397 11:15 ق.ظ
videos porno xxxxx sexo telefonico con chicas videos de sexo anal caseros escenas de sexo en juego de tronos peliculas de sexo y amor sex porno sexo chat gratis dt porno porno venezolana porno nazi
camaras sexo cosas de sexo video porno maduras espanolas sexo casados porno tube maduras vide porno porno gratis playa sexo
video espanol vidios pornos de maduras porno espanol casero preguntas sobre sexo sexo yahoo imagenes sexo duro sexo gratis videos videos de sexo en espanol bondage porno porno wikipedia noche
de sexo decai diosa canales teniendo sexo porno casero
gratis videos porno voyeur video sexo publico porno gratis xxx sexo anal wikipedia sexo webcam gratis girls porno gay sexo ahora serie completa
sexo en nueva york porno gay fotos peliculas porno de tetonas pelicula sexo gratis
chica porno los simpsons sexo sexo en vivo xxx famosas practicando
sexo test sobre sexo videos porno puta locura buen porno cams sexo en vivo miley cyrus video porno porno con gorditas
conocer gente de colombia gratis
جمعه 22 تیر 1397 05:29 ق.ظ
madurita busca chico conocer gente de colombia gratis contactos mujeres la laguna aplicaciones conocer gente cerca conocer a mujeres gratis contactar mujeres separadas pareja busca chica trio anuncios de mujeres para
hombres milanuncios contacto mujeres cordoba aplicacion para conocer gente por whatsapp como conocer gente buscar chicas soltera contactos mujeres en santiago de compostela
contactos con mujeres en pontevedra contactos chicas cadiz paginas de anuncios de sexo encuentros sexuales
valencia conocer gente que se sienta sola conocer gente para chatear paginas para conocer chicas argentinas contactos de mujeres putas contactos chicas ponferrada conocer gente gratis chica busca chica madrid contacto con mujeres en zamora contactos mujeres talavera dela reina
numeros de mujeres solteras busco chico para trabajar en el campo milanuncios
contactos mujeres cartagena chico busca chico tudela contacto con mujeres en sevilla como conocer gente en linea gratis
buscar chicas porno chica busca chico para viajar chico busca chico palma de mallorca
pagina para buscar chicas mujer busca chico
en madrid busco chica en valencia conocer gente asturias chica busca habitacion alquiler madrid chico busca chico
en valladolid chica busca chico lanzarote anuncio sex coruna conocer chicas leon gto conocer gente nueva
chat mujeres mayores de 40 anos solteras buscar chico para
chatear contacto chicas malaga contactos guadalajara mujeres mujeres contactos valencia https://www.chico busca chico
rencontre d'hommes et femmes d'affaires
جمعه 22 تیر 1397 02:46 ق.ظ
rencontre femme sur nice rencontre d'hommes et femmes
d'affaires rencontre coquine 66 site de rencontre sans
inscription gratuit thailandaise rencontre brest rencontres amicales
site de rencontre famille rencontres 45 rencontres ado brest site de
rencontre gratuit en ligne sans inscription rencontre
salope paris fille androgyne rencontre site de rencontre londres exemple
profil original site de rencontre rencontre premier rendez vous site
de rencontre gratuit 52 ado rencontre celibataire gratuit sans inscription site de
rencontre gratuit non payant pour ado application pour rencontrer des amies site de rencontres amicales rencontre pompier avis quel sport pratiquer pour rencontrer des filles rencontre de femme gratuit site rencontres seniors suisse site rencontre homme fortune site
de rencontre gratuit cote nord rencontre a pau comparatif
site rencontre site de rencontre 100 dijon rencontre
agence de rencontre femme russe gratuit site rencontre homme americain application de rencontre video rencontre cotes d armor rencontre 276 classement applications
de rencontre rencontre dole jura site de rencontre pour handicapes mentaux site de rencontre
pour sportif gratuit site de rencontre non payant pour les hommes soiree rencontre celibataire paris comment rencontrer des femmes celibataires sur facebook rencontre soiree rencontre le tampon rencontre nord 59
service rencontre gratuit rencontre femme 22 site de rencontre pour
artistes rencontre moins de 25 ans site de rencontre gratuit 21 sans
inscription site de rencontre gratuit 38 sans inscription
chat nett
پنجشنبه 21 تیر 1397 11:39 ب.ظ
kontaktannonse mal chat nett nettdating kristen erotisk kontakt
guloggratis sjekkesider på nett gratis datingsider chat gratis dating sider anmeldelse 100 gratis kontaktannonser kristen nettdating beste gratis datingside c-date test datingsider til
unge nettsider kontaktannonser dating sider for utroskap gratis sms
fra internet top 10 norwegian dating sites dating gratis proberen kontaktannonser i tidningar dating nettsted
gratis date app norge gratis dating chat seite dating nettsteder
i norge hvordan få seg kjæreste gratis sex date gratis dating nettside
gul og gratis kontaktannoncer beste gratis nettdating la ut kontaktannonse pa
facebook norwegian dating app date asiatiske damer dating på nett
gratis norge mann soker dame dating sider for utro chat gratis norway 100 gratis dating site date app norge best datingside norge nettdating norge gratis dating nettsider
test hvilket dating site er bedst nettdate tips date nettsider top dating apps norge treffe damer i riga nettsvindel dating
date side utro kontakt med andre damer norway dating site gratis
dating norge mann soker dame med naust møte eldre damer oslo
live cam amateur
شنبه 16 تیر 1397 08:55 ق.ظ
fr sex live cam amateur lille sex bite porno six hot porno sexe jeune femme alyssa milano sex photos porno gratuit kim sex tape video sexe romantique film horreur porno video porno asiatique videos porno gay hd video porno mila branlette
espagnole porno game sexe lisa ann porno sexe cam sex branlette porno mateur fantasy porno sex xxx hd
porno gay pompier sexse porno sex poran melanie porno porno rousse porno sex blak italia porno papy sexe
fim sex gymnaste sexe image de sexe porno brigitte laye sexe bus porno turc sexe vulgaire dalila porno sex wars
dessin animer porno porno categories whatsapp sex tenu sexi sex shemal sexes toys annonces sex porno
music sexy booty porno dessin annime porno sexe femme sexy porno anorexique
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30