تبلیغات
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر - طاهریان نخستین حکومت ایرانی پس از دو قرن سکوت در برابر تازیان
ایران ، ،تاریخ و فرهنگ ، تات ، تاکستان ، تاتی ، چهره های تات ، هنر

طاهریان نخستین حکومت ایرانی پس از دو قرن سکوت در برابر تازیان

نویسنده :بهمن رحمانی
تاریخ:دوشنبه 8 تیر 1394-10:10 ق.ظ

در آغاز قرن سوم، طاهر پسر حسین،  از طرف  مامون عباسی ،امیر خراسان شد. او چندی بعد  از اطاعت  مأمون سر باز زد. بدین ترتیب نخستین حکومت مستقل ایرانی پس از سلطه ی 200 ساله ی عرب در ایران زمین بوجود آمد و به نام او به طاهریان نامورشد.

طاهریان در جنگ با  خوارج در شرق ایران به پیروزی دست یافتند و سرزمین های دیگری مانند سیستان و قسمتی از ماوراالنهر را به تصرف در آوردند و نظم و امنیت را در مرزها بر قرار کردند.

در زمان حکومت طاهریان، به جهت اهمیت دادن آنان به کشاورزی و عمران و آبادی، کشاورزان به آسودگی زندگی می‌کردند.

در زمان طاهریان قیام های بابک (آذربایجان) و مازیار (تبرستان )رخ داد، و موجب گردید که آن ها را از توجه به شرق ایران باز دارد. به همین دلیل خوارج دست به شورش زدند.

 محمد پسر طاهر،آخرین حاکم طاهریان ، فردی مقتدر نبود،و حکومت طاهریان رو به ضعف نهاد .سرانجام در میانه‌های سده سوم هجری به دست یعقوب لیث صفاری برچیده شد.


امیران طاهری عبارتند از : - طاهر اول - طلحه - عبداله  -  طاهر دوم- محمد


طاهریان از خاندان امیران و سرداران ناحیه‌ای در نزدیکی  هرات به نام پوشَنگ یا فوشَنج بودند و در مبارزات   ابو مسلم برای روی کار آوردن بنی‌عبّاس شرکت داشتند.

در اختلاف بین پسران هارون، امین و مأمون، طاهر پسر حسین جانب مأمون را گرفت و در جنگی که علی بن عیسی بن ماهان، سردار امین، در ری برضدّ مامون کرد، طاهر او را شکست داد و کشت.

هنگامی که  مامون به خلافت رسید به پاس این خدمات طاهر را، برای پاسداری از امنیّت شهر، شُرطه بغداد کرد و چند سال بعد حکومت خراسان را به او داد.

نوشته‌اند :

طاهر پس از فتح بغداد، هنگامی که می‌خواست با  امام رضا ولیعهد مأمون بیعت کند، با دست چپ با امام بیعت کرد!

و گفت:

چون مأمون این گفته را شنید گفت:

من هر دو دست طاهر را راست می‌گویم تا بیعت او بر هردوی ما درست باشد.


 لقب " ذوالیمینین "  یعنی کسی که دارای دو دستِ راست است.

 گفته‌اند :

طاهر با هر دو دست شمشیر می‌زد و لقب ذوالیمینین به این مناسبت بدو داده شده‌است.

درسال ۲۰۷ه/۸۲۲م، هنگامی که طاهر حکومت خراسان را داشت، روزی در مسجد جامع مرو نام خلیفه را از خطبه انداخت.

اگرچه فردای آن روز او را مرده یافتند و گمان می‌رود که به وسیله جاسوسان خلیفه مسموم شده باشد، امّا این تاریخ را آغاز تلاش برای تشکیل حکومت‌های ملّی ایرانی شمرده‌اند.

پس از طاهر ذوالیمینین جانشینان او ۵۰ سال حکومت خراسان را داشتند و در بغداد نیز با نفوذ بسیار چندی در مقام شُرطه بودند. معروف‌ترین امیر طاهریان، پس از طاهر ذوالیمینین، عبداله است که مردی دانا و دادگر بود و با آن که نام خلیفه را در خطبه نماز جمعه می‌آورد و هر ساله بخشی از خراج  خراسان را به دربار خلافت می‌فرستاد، امّا به خلیفه اجازه دخالت درامور داخلی خراسان را نمی‌داد.

این امیر دانشمند در آبادانی نیشابور بسیار کوشید. به کشاورزی توجّهی خاص داشت و از همین رو به فرمان او کتابی درباره راه نگه‌داری از قنات‌ها نوشته شد.

دربارِ او محلّ رفت‌وآمددانشمندان ،شاعران و نویسندگان پارسی‌زبان بود.

آخرین امیر طاهریان، محمّد بن طاهر، به دست یعقوب لِیث صفّار زندانی شد. وی پس از مرگ یعقوب آزاد گردید و دوباره به مقام ریاست شهربانی بغداد رسید. امّا دیگر نتوانست حکومت خراسان را به دست آورد.»


طاهریان نخستین سلسله ایرانی هستند که از سوی حکمای عباسی بر بخش‌های مهمی از ایران یعنی خراسان – هندوستان – کرمان و گرگان وبرخی از مناطق تبرستان – ری و همدان حکومت کردند.

قبل از این در زمان خلافت امویان حکمرانان عرب بر ایران حکومت می‌کردند.

دولت طاهریان در حدود ۵۵ سال توانست حاکمیتی یک پارچه تشکیل دهد.

طاهریان در اصل ریشه و تبار ایرانی داشتند.

بنیان گذار این سلسله فردی به نام ابو طیب طاهر بن حسین بن محمد بن مصعب بن ماهان بن خزاعی است

که به طاهر بن حسین معروف است.

طاهر بن حسین از فرماندهان بزرگ عباسیان بود. طاهر فرماندهی لشکر مامون علیه برادرش یعنی امین را بر عهده داشت .

طاهر با قتل امین به عنوان حاکم شام و عراق و مغرب تعیین شد اما در چند سال بعد به حکومت تمام سرزمین‌های شرق بغداد که مهم ترین آن خراسان بود ،منصوب گردید.

استقلال طاهر از آنجا شروع شد که فعالیت‌های خود را از جمله انداختن نام مامون از خطبه‌ها و منابر مساجد شروع کرد و همین کار را ادامه داد .

پس از این که هارون الرشید مناطق تحت سلطه خود را بین دو فرزندش تقسیم کرد با این کار بذر اختلاف افکنی دو برادر را کاشت و این سبب اعتراض مامون شد.

هارون ولایت شام و عراق را به پسرش امین و هم چنین به پسر دیگرش همدان تا نواحی شرقی ایران را خلافت بخشید.

این موضوع به خودی خود باعث جنگ دو برادر نشد اما اقداماتی که امین یک سو گرایانه انجام می‌داد .

از جمله :

تحریک یکی از وزرای امین برای خلع برادرش و جانشینی پسرش موسی به جای مامون و اثر کردن آن بر روی امین با انجام دستور این که در خطبه‌های مختلف پس از حمد و ستایش خدای بزرگ و بردن نام امیر امین بزرگ نام مامون دیگر گفته نشود و نام پسرش بر منابر برده شود و مردم برای پسر او دعا کنند.

  امین علاوه بر این سازمان جاسوسی اطلاعاتی بَرید را در خراسان ایجاد کرد .

هم چنین بخش‌های از مناطق خراسان را به افرادی واگذار کرد ،بدون این مامون را در انجام این کار مطلع کند. همین کارها سبب بالا گرفتن اختلافات و شروع جنگ دو برادر شد.

امین با اولین اقدام خود ابن ماهان را به حکومت سراسر جبل منصوب کرد.

جبل نام منطقه‌ای تقزیبا استراتژیک برای ایران به حساب می‌آمد و همدان، نهاوند، قم و اصفهان را در بر می‌گرفت .

چند ماه بعد امین با فرستادن ۵۰ هزار سوار به منطقه جبل به جنگ با مامون رفت.

اما در همین زمان یکی از افراد صاحب نفوذ در دربار امین به نام فضلبن سهل با وفاداری به مامون و تحریک امین خواست تا ابن ماهان به جنگ برود و این موضوع در امین اثر کرد و او را به جنگ فرستاد .

ابن ماهان در زمانی که والی خراسان بود،ظلم وستم‌های بسیاری در حق مردم خراسان کرده بود و این موضوع باعث می‌شد تا مردم با جدیت بیشتری با حنگ با او بروند.

در همین زمان بود که مامون نیز سردار سپاه خود را انتخاب کرد و طاهر را به جنگ با ابن ماهان فرستاد. ابن ماهان با دست کم گرفتن طاهر و اقدامات بچه گانه‌ای که انجام داد در ری با ۴ هزار سوار طاهر روبرو شد و ضربه به شدت مهلک خورد و پس از آن با درگیری‌های زیادی ابن ماهان را کشت و پس از آن بود که مامون به او لقب ذوالمینین را داد .

 طاهر پس از این جنگ فتوحات بسیاری از جمله درجنگ‌های همدان، قزوین، حلوان و اهواز  انجام داد و توانست تا به برخی از توابع اهواز مانند یمامه، بحرین و عمان چیره شود.

طاهر از طریق خشکی به کوفه رسید و والیان دو شهر کوفه و بصره خود راتسلیم او کردند و طاهر نیز به خاطر همین کار آنها را نکشت و  در همان مقام ابقا کرد.

سپس شهر مداین را تصرف و بغداد را محاصره کرد و پس از کش و قوس‌های فراوان ، امین که تا رود دجله پس نشسته بود و شکست خویش را قطعی می دانست ،به دجله زد . در همین هنگام طاهر به رود دجله رسید و با تلاش‌های بسیار زیادی کشتی امین  را با سنگ و چوب سوراخ کرد.طاهر ، امین را سالم از آب بیرون آورد و او را به بند کشید. سرانجام یکی از یاران طاهر او را کشت.

  ۳ سال پس از قتل امین ،  امام رضا  با مامون بیعت کرد و مامون او را به ولیعهدی معرفی کرد.

بسیاری از سرداران عباسی و موالی‌های آنها از ولیعهدی امام ناخشنود شدند!

گفته شده که با بروز نارضایتی ، آشوب و هرج و مرج ،  امام رضا با خوردن انگور سمی یا انار مسموم شده ویا ...به شهادت رسید.

پس از به شهادت رساندن امام رضا (ع) و ناراحتی‌های مامون از کشته شدن برادرش به وسیله طاهر، با میانجی گری وزیر وقت مامون در عهدی با طاهر بن حسین اجازه تاسیس دولت طاهریان از منطقه جبل تا غرب را داد !

  به این صورت طاهر بن حسین دولت طاهریان را تاسیس کرد اما چند ماه بعد، طاهر فوت کرد!

در مورد علت مرگ طاهر چندین نظریه وجود دارد:

1-  تشدید و وخامت عارضه‌ای که در چشم طاهرایجاد شد .

2- تب بسیار بالایی که بر پیکر طاهر چیره شد .

3- مکر مامون بخاطر ترسی که از طاهر داشت و ریختن سم در غذایی او باعث مرگش گردید.

و.....

طاهر  که بود ؟

او هیچ وقت از کسی پروا نداشت .

در کارها سستی نمی‌کرد .

همیشه مردی فراتر از انتظار بود.

زمانی که بغداد را فتح کرد ،هیچ چیزی برای خودش نخواست

وشفاعت وزیران و مریدان امین را کرد.

از قتل بسیاری از مردم عادی توسط مامون  جلوگیری کرد.

- پس از مرگ طاهر حکومت به پسرش ،طلحه رسید.  طلحه هفت سال حکومت کرد. مهم ترین اقدامات او جنگ‌های بی پایان با خوارج بود که نتیجه خاصی را هم در بر نداشت.

- عبداله حاکم بعدی بود. از جمله کارهای موثر او در این دوره لشکر کشی به منطقه جزیره، فتح مصر و ...

او پس از این جنگ‌ها توانست به منطقه اسکندریه (ناحیه‌ای در جنوب اسپانیا) برود و آنجا را فتح کند.

خرم دینان  بر ضد عباسیان برخاستند .خرمیه در واقع نهضتی در جهت اصلاح آیین مزدک بود. عبدالله بن طاهر با آنها جنگید و انها را شکست داد.

-در زمان طاهریان قیام‌هایی علیه آنها صورت گرفت :

از جمله قیام محمد بن قاسم علوی بر ضد طاهریان و عباسیان بود .

گفته اند که قاسم که از نوادگان امام سجاد بود و در نواحی خراسان قیام کرد. او به دلیل اخلاق نیکویی که داشت در بین مردم بسیار مورد اعتماد بود و به راحتی مردم را قانع می‌کرد !

زمانی که در مسجد پیامبر، ملازم بود ،تعدادی از مردم خراسان با او بیعت کردند ولی در جنگ با عبدالله شکست خورد .

و سپس عبداله او را به بغداد فرستاد اما توسط یارانش از زندان فرار کرد ودیگر هیچ کسی نتوانست او را پیدا کند.

قیام دوم قیام مازیار بود :

 مازیار  با طاهریان روابط خوبی نداشت و خراج را مستقیماً به بغداد می‌داد. همین امر موجب شد،کینه توزی‌های بین مازیار و عبدالله با دخالت افشین که یکی از سرداران معتصم بود شدت گرفت .

 سر انجام با کمک روستاییان و شهرنشینان در منطقه طبرستان شورش کردند.

ابتدا مازیار توانست بر قسمت‌هایی از ساری و آمل مسلط شود اما با فرستادن نیروهای بسیار زیادی از ری و بغداد از سوی معتصم مازیار محاصره شد و سرانجام دستگیر و به بغداد فرستاده شد .

 معتصم که از حیله گری افشین آگاه شده بود او را با افشین در بغداد روبرو کرد .

پس از اقرار مازیار بر کمک افشین به او مازیار به ۵۰۰ ضربه شلاق محکوم شد که پس از تحمل ۴۵۰ شلاق مرد.

به همین صورت افشین به زندان محکوم شد ودر همان زندان چند سال بعد مرد.

عبدالله بن طاهر پس از گذشت ۱۵ سال و حکومت بر مناطق مهم ایران سر انجام در نیشابود در گذشت.

-پس از عبدالله پسرش طاهر  برسریر قدرت نشست .

درحکومت طاهر دوم  بلایای طبیعی در ایران اوج گرفت مانند باد سردی که از سمت ترکستان می‌وزید و باعث کشته شدن تعداد زیادی از مردم به وسیله بیماری زکام شد. پس از آن زلزله‌ای بسیار مهیب رخ داد و حدود شصت هزار نفر زیر آوارها جان خود را از دست دادند.

-بعد از طاهر حکومت به  محمد پسرش رسید. این فرد با خود سری‌ها و کارهای ساده لوحانه خود باعث کوچک شدن سلسله طاهریان شد.

در زمان او علویان بر طبرستان، آمل، ساری و ری مسلط شدند.  پس از چند سال با فشارهای خارجی محمد بن طاهر با نیروهای بی شماری بر بسیاری از مناطق طبرستان مسلط شدند.

در همین زمان بود که یعقوب لیث صفار به هرات لشکر کشید و در جنگی سخت موفق به شکست آنها شد.

بعد از آن بود که یعقوب بر مناطق کرمان، فارس و بلخ چیره شد و دودمان طاهریان را از این ولایات برچید.


-پایتخت طاهریان در ابتدا شهر مرو بود که امروزه در ترکمنستان است اما عبدالله بن طاهر آن را به نیشابور برد.

-ریشه طاهریان :

طاهریان  یک خاستگاه اصیل ایرانی و زندگی اشرافی داشتند .

آنان از منافع توده ی مردم نیز  غافل نبودند و با مواردی مانند ترویج دانش و فرهنگ و تشویق شاعران، دانش وسیع و فعالیت ادبی در میان فرمانروایان جایگاه ممتازی داشتند.  بیشتر امیران طاهری شاعر نیز بوده‌اند.

طاهریان امیرانی بخشنده بودند و خواسته‌های مردم را شخصاً رسیدگی می‌کردند.با افرادشان بسیار مهربان بودند .

در زمان طاهریان شکار، شطرنج و چوگان ورزش مورد علاقه آنها بود.

آنان بیشتر  برای گذراندن اوقات بی کاری چوگان بازی می‌کردند.

- در زمان طاهریان دستگاه‌های اداری و لشکری به دست کارداران و دبیران ایرانی اداره می‌گردد.

از این راه شیوه‌های کشور داری و آیین‌های کهن ایرانی هم مانند میراث ساسانیان به آنها منتقل شد.

در این زمان اسلام و آیین های عربی در ایران ریشه گرفته بود و زبان عربی، زبان سیاست وحکومت و مکاتبات اداری بود،اما خوشبختانه زبان و ادب فارسی هم چنان در دل و اندیشه ی  مردم جای داشت.



نوع مطلب : استان اذربایجان غربی  اردبیل  چهارشنبه بزرگ  چهار شنبه  شب یلدا  داستان های تات  سواستیکا  بقعه  کتاب تاریخ و فرهنگ تات  استان آذر بایجان شرقی  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران  تمدن های باستانی ایران 

داغ کن - کلوب دات کام
نظرات() 
How does Achilles tendonitis occur?
شنبه 18 شهریور 1396 06:03 ب.ظ
Normally I do not learn post on blogs, however I would like to say that this write-up very pressured me to take a look at
and do so! Your writing style has been surprised me.
Thank you, quite nice post.
ovalcity1272.tumblr.com
سه شنبه 27 تیر 1396 10:56 ق.ظ
Hey are using Wordpress for your blog platform? I'm new to the blog world but I'm trying to get started and create my own. Do you need any
coding expertise to make your own blog? Any help would be really appreciated!
foot pain going down stairs
سه شنبه 13 تیر 1396 02:23 ق.ظ
Wonderful blog! I found it while searching on Yahoo
News. Do you have any tips on how to get listed in Yahoo News?
I've been trying for a while but I never seem to get there!
Thanks
foot pain f
دوشنبه 12 تیر 1396 10:54 ق.ظ
Hello my family member! I wish to say that this
post is amazing, great written and include almost all vital infos.
I'd like to peer extra posts like this.
foot pain after surgery
چهارشنبه 31 خرداد 1396 11:33 ق.ظ
Hello there, You've performed a fantastic job.
I'll certainly digg it and individually suggest to my
friends. I'm confident they'll be benefited from this web site.
Daniella
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 11:17 ق.ظ
Hi there, yes this article is genuinely nice and I have learned lot of things from it
on the topic of blogging. thanks.
manicure
چهارشنبه 13 اردیبهشت 1396 10:49 ب.ظ
Appreciate the recommendation. Will try it out.
manicure
چهارشنبه 13 اردیبهشت 1396 04:27 ب.ظ
Greetings! Very useful advice in this particular article!
It's the little changes that produce the largest changes.
Thanks for sharing!
Larry
دوشنبه 11 اردیبهشت 1396 08:40 ق.ظ
Stunning quest there. What occurred after? Thanks!
BHW
جمعه 25 فروردین 1396 03:14 ق.ظ
hey there and thank you for your info –
I've definitely picked up anything new from right here.
I did however expertise several technical points using this website, as I experienced to reload the web site many times previous to
I could get it to load properly. I had been wondering if your web hosting is OK?
Not that I am complaining, but sluggish loading
instances times will very frequently affect your placement
in google and could damage your high quality score if ads and marketing with Adwords.
Well I am adding this RSS to my e-mail and could look out
for much more of your respective fascinating content.
Ensure that you update this again soon.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر